nrb-act

नेपाल राष्ट्र बैंक ऐन, २०५८ परिच्छेद – ५ मौद्रिक कार्य र खुला बजार सञ्चालन

नियम कानुन

नेपाल राष्ट्र बैंक ऐन, २०५८ परिच्छेद – ५ मौद्रिक कार्य र खुला बजार सञ्चालन

४४. मौद्रिक नीतिः बैंकलाई नेपाल ………….. को मौद्रिक नीति निर्माण गर्ने, कार्यान्वयन गर्ने र गराउने पूर्ण अधिकार हुनेछ ।
४५. खुला बजार कारोबार सञ्चालनः (१) बैंकले सम्झौता गरी नेपाल सरकारको तर्फबाट जारी गरेको ऋणपत्र वा बैङ्कले जारी गरेको वा तोकेको ऋणपत्र तत्काल खरिद वा बिक्री गर्ने वा पछि खरिद वा बिक्री गर्ने गरी खुला बजार कारोबार सञ्चालन गर्नेछ ।
(२) बैङ्कले उपदफा (१) बमोजिमको खुला बजार कारोबार सञ्चालन गर्दा नेपाल सरकारका ऋणपत्रहरु व बैंकआफैले जारी गरेका ऋणपत्रको सुरक्षणमा रिपर्चेज एग्रिमेण्ट वा रिभर्स रिपर्चेज एग्रिमेण्ट गरी अत्पकालीन तरलता व्यवस्थापनको कार्य समेत गर्न सक्नेछ ।
(३) बैङ्कले खुला बजार कारोबार सञ्चालनका लागि अन्य उपयुक्त उपकरण समेत जारी गर्न सक्नेछ ।
४६. वाणिज्य बैंक तथा वित्तीय संस्थाको अनिवार्य मौज्दातः (१) बैंकले वाणिज्य बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई उनीहरुसंग जम्मा भएको निक्षेप, सापटी कोष वा बैंकले तोकेको अन्य दायित्वको अनुपातमा बैंकमा अनिवार्य मौज्दात जम्मा गर्नु पर्ने गरी निर्देशन दिनेछ । बैंकले तोकेको अनिवार्य मौज्दात बैंकमा जम्मा गर्नु वाणिज्य बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कर्तव्य हुनेछ ।
(२) वाणिज्य बैंक तथा वित्तीय संस्थाको अनिवार्य मौज्दातको गणना गर्दा बैंकले अवधि तोकी दैनिक औषत मौज्दातको आधारमा गर्नेछ ।
४७. अनिवार्य मौज्दात राख्न नसकेमाः कुनै वाणिज्य बैंक वा वित्तीय संस्थाले बैंकले तोकिदिएको अनिवार्य मौज्दात बमोजिमको रकम जम्मा नगरेमा सो नगरेको अवधिसम्मका लागि बैंकले सम्बन्धित वाणिज्य बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई जरिबाना गर्नेछ । यसरी जरिबाना गर्दा जरिबानाको रकम बैंकले तोेकेको अधिकतम बैंक दरको तीन गुणा भन्दा बढी हुने छैन ।
४८. डिस्काउण्ट कारोबारः (१) बैंकले आफूसंग खाता रहेका वाणिज्य बैंक तथा वित्तीय संस्थाले पेश गरेका देहायका विनिमेय अधिकारपत्रमा डिस्काउण्ट कारोबार गर्न सक्नेछः–
(क)नेपाल ………….. मा ६ महिना भित्र भुक्तानी हुने गरी वाणिज्य बैंक सहित कम्तिमा दुई पक्षको हस्ताक्षर भएको प्रतिज्ञापत्र वा विनिमयपत्र ।
(ख)बैंकले प्राप्त गरेको मितिले ६ महिना भित्र भुक्तानी हुने नेपाल सरकार वा बैंकले निष्काशन गरेको नेपाल ……….. भित्र भुक्तानी हुने ऋणपत्र ।
(२) डिस्काउण्ट कारोबार गर्दा लागू हुने डिस्काउण्ट दर, शर्त र प्रकृया बैंकले तोके बमोजिम हुनेछ ।
४९. वाणिज्य बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई कर्जा तथा पुनर्कर्जाः (१) बैंकले आफूले निर्धारण गरेको शर्त तथा प्रकृयाको अधीनमा रही वाणिज्य बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई बढीमा एक वर्षको लागि देहायको जायजेथाको सुरक्षणमा कर्जा तथा पुनर्कर्जा प्रदान गर्न सक्नेछः–
(क)दफा ६६ को उपदफा (१) को खण्ड (ङ) मा उल्लेख भए बमोजिमको अन्तर्राष्ट्रिय विनिमेय अधिकार पत्र,
(ख)नेपाल ……….. भित्र भुक्तानी हुने गरी नेपाल सरकारबाट जारी भएको ऋणपत्र,
(ग)बैंकमा जम्मा रहेको निक्षेप वा यस ऐन अन्तर्गत बैंकले कारोबार गर्न सक्ने सुन तथा बहुमूल्य धातु,
(३)दफा ४८ को उपदफा (१) बमोजिमका विनिमयपत्र वा प्रतिज्ञापत्र, र
(ङ)तोकिएबमोजिमका अन्य सुरक्षणपत्रहरु ।
(२) ……… उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भएतापनि नेपाल सरकारले सर्वसाधारणको हित र कल्याणका लागि कर्जा प्रवाह गर्न उपयुक्त देखी बैंकलाई अनुरोध गरेको खण्डमा र त्यस्तो कर्जाको नेपाल सरकारले प्रचलित बजार दरको सुरक्षण पत्रको ग्यारेन्टी दिएमा वा अन्तिम ऋणदाताको रुपमा कार्य गर्नु पर्दा बैंकले असाधारण अवस्थामा बढीमा एक वर्ष सम्मका लागि वाणिज्य बैंक तथा वित्तिय संस्थालाई कुनै पनि किसिमको कर्जा प्रवाह गर्न सक्नेछ ।
५०. डिस्काउण्ट दर र पुनर्कर्जाको ब्याजदरः बैंकको डिस्काउण्ट दर र पुनर्कर्जाको ब्याजदर बैंकले समय समयमा निर्धारण गर्नेछ । यसरी निर्धारण गरेको डिस्काउण्ट दर र पुनर्कर्जाको ब्याजदरको सूचना बैंकले सम्बन्धित सबैको जानकारीको लागि प्रकाशन र प्रशारण गर्नेछ ।